Orka's die boten aanvallen op Middellandse Zee willen waarschijnlijk gewoon spelen | VRT NWS Nieuws

Sommigen lijken daar stilaan genoeg van te hebben. In augustus bleek de oudste van de bedreigde Iberische orka-populatie, een 60-jarig vrouwtje, beschoten te zijn. Het Spaanse gerecht opende daarom een onderzoek.

Dierengedrag is geen mensengedrag

Ondertussen blijft het de vraag waarom de orka's zich zo gedragen. Een populaire theorie is dat de groep het wraakgedrag zou hebben gekopieerd van een van de wijfjesorka's, White Gladis, die gewond zou zijn geraakt bij een aanvaring met een boot. Maar biologen achten dat weinig waarschijnlijk. Dierengedrag kan je nu eenmaal niet zomaar vergelijken met menselijk gedrag.

Enkele Portugese marien wetenschappers zeggen nu dat de orka's wellicht geen agressieve bedoelingen hebben wanneer ze de boten rammen. Tussen 2018 en 2025 filmden ze 7 van zulke "aanvallen" op hun eigen 6,5 meter lange onderzoeksbootje met onderwatercamera's, voor de zuidkust van Portugal. Ze publiceerden hun bevindingen in het wetenschappelijk tijdschrift Marine Mammal Science.

In totaal maakten 8 verschillende orka's "direct contact", schrijven ze. 2 keer ging het om volwassen dieren en 6 keer om jonge. Die dieren gedroegen zich soms nieuwsgierig. Soms toonden ze zich agressief, bijvoorbeeld door hun mond te openen of bellen te blazen. Maar meestal waren ze gewoon aan het spelen, zeggen de onderzoekers. 

Dat besluiten ze omdat het zo goed als altijd jonge dieren waren die de boten raakten, en dat ook meestal relatief zacht. Al volstond ook zo'n "zacht" duwtje om enkele meevarende studenten het evenwicht te doen verliezen. Soms toonden de orka's zelfs hun (kwetsbare) buik terwijl ze het bootje voortduwden. 

Supersociaal en verbindend

Hoofdauteur Joana Castro wijst op de website van Science ook op een voorval in 2021, toen de 3 jaar oude orka Eli een stuk tonijn naar de onderzoekers bracht. "Voor hen is dat supersociaal en verbindend gedrag. Voor een vijand doet een orka zoiets niet."

De organisatie WeWhale, die niet betrokken is bij deze studie, filmde al gelijkaardig gedrag in de Middellandse Zee. 

Wat de orka's ook drijft, ondertussen blijft het de vraag hoe zeilers zo'n confrontatie op de Middellandse Zee kunnen vermijden. Want zowel voor mens als voor dier kan zoiets slecht aflopen. 

De adviezen voor zeilers lopen nogal uiteen, van versnellen tot net helemaal tot stilstand komen. Maar dat laatste maakt weinig verschil, merkten de onderzoekers. Daarom raden ze aan om te versnellen. Al zullen er betere maatregelen nodig zijn als mens en orka nog lang veilig willen samenleven, besluiten ze.